حقوق

نحوه و رویه اجرا در اسناد ذمه ای – بایسته ها و رویه های اجرای اسناد تنظیمی در دفاتر اسناد رسمی

نحوه و رویه اجرا در اسناد ذمه ای

بند اول : تعاریف

در کتاب ترمینولوژی حقوق دکتر جعفری لنگرودی سند ذمه‌ای چنین تعریف شده است؛ «سندی است حاکی از تعهد مدیون به پرداخت وجه نقد یا پرداخت جنس (که کلی آن جنس بر عهده اوست) مانند سند تعهد پرداخت چند خروار گندم. بیشتر در معنی اول به‌کار می‌رود»[1].

اما در اصطلاح ثبتی، سند ذمه‌ای در مقابل اسناد وثیقه‌ای موضوع مواد 33 و 34 ق.ث. قرار می‌گیرد. در بند ”ب“ ماده یک آ.ا.م.ا.ر مصوب 1387سند ذمه بدین‌شرح تعریف شده است؛ «سند حاکی از تعهد مدیون به پرداخت وجه نقد یا پرداخت جنس یا تعهد به فعل معین که در اصطلاحات ثبتی در معنی مقابل اسناد مربوط به معاملات با‌حق‌استرداد به‌کار می‌رود». باتوجه به تعریف فوق دو دسته اسناد وجود دارد که به ترتیب مقرر برای اجرای اسناد ذمه‌ای اجرا می‌شود[2].

الف: کلیه اسناد تنظیمی در دفاتر اسنادرسمی و دفاتر رسمی ازدواج و طلاق که در بر‌دارنده تعهد منجز بوده و مالی نیز به عنوان وثیقه نزد بستانکار یا متعهدٌ‌له قرار داده نشده است. مانند مهریه مندرج در اسناد ازدواج، تعهد تخلیه ملک و غیره…

ب: کلیه اسنادی که به‌موجب قوانین خاص در حکم اسناد لازم الاجرا می‌باشند. مانند چک، قراردادهای بانکی موضوع ماده 15 قانون عملیات بانکی بدون ربا مصوب 1362 و غیره…

بند دوم : ترتیب اجرا در اسناد ذمه ای

پس از ابلاغ اجرائيه، مرحله ديگري از عمليات اجرائي آغاز مي شود. در اين مرحله است كه مفاد اجرائيه اجرا مي شود و بستانكار (متعهدله) به حق خويش مي رسد.

طلب موضوع اجرائيه يا داراي وثيقه است يا نه اگر داراي وثيقه نباشد برابر مادة 21 آ.ا.م.ا.ر مفاد اسناد رسمي، متعهد بايد ظرف ده روز از تاريخ ابلاغ اجراييه مفاد آن را اجراء نمايد يا ترتيبي براي پرداخت دين خود بدهد يا مالي معرفي كند كه با فروش آن اجراء سند ميسر شود و اگر خود را قادر به اجراي مفاد اجرائيه نداند بايد ظرف همان مدت صورت جامع دارائي خود را به مسئول اجراء بدهد و اگر مالي نداشته باشد صريحاً اعلام كند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید

بدهكاري كه در مدت مذكور قادر به پرداخت دين نبوده مكلف است كه هروقت قادر به پرداخت تمام يا قسمتي از بدهي خود گرديد آن را پرداخت نمايد. طلبكار هم هر وقت مالي از مديون به دست آيد مي تواند به تعقيب اجراييه و گرفتن طلب خود اقدام كند.[3]

آقاي غلامرضا شهري در كتاب حقوق ثبت اسناد و املاك در بند 151 علاوه بر مطالب فوق الذكر توضيح مي دهند:

الف :بدهكاري كه در مدت مذكور قادر به پرداخت دين نبوده مكلف است كه هر وقت قادر بر پرداخت نمايد. طلبكار هم هروقت مالي از مديون به دست آيد مي تواند به تعقيب اجراييه و گرفتن طلب خود اقدام كند.

ب:متعهد مي­تواند به جاي مال، مطالبات خود را معرفي نمايد مشروط بر اينكه متعهدله آن را قبول كند و در اين صورت فرقي بين طلب حال و مؤجل نيست[4].

ج:شخص ثالث هم مي تواند براي اجراء اجرائيه مالي از خود معرفي كند و در اين صورت پس از بازداشت آن از طرف اجراء معرفي كننده (صاحب مال) حق انصراف ندارد و بايد اجرائيه از آن محل اجراء شود. مديون هم مي توان مال شخص ثالث را براي اجراء اجرائيه معرفي كند به شرط آنكه از او وكالتنامه رسمي كه صريحاً دلالت بر اين امر نمايد داشته باشد.

د:بستانكار (متعهدله) هم مي تواند تقاضاي بازداشت اموال ديگر بدهكار (متعهد) را بنمايد و معرفي مال از طرف بدهكار يا شخص ثالث مانع از اين حق طلبكار نخواهد بود مشروط بر آنكه فروش مالي كه طلبكار معرفي كرده است اسانتر باشد. استفاده از اين حق براي بستانكار فقط يك نوبت و آن هم تا قبل از انتشار آگهي مزايده ممكن است و پذيرفته خواهد شد. در صورتي كه بستانكار با شرايط ذكر شده مال ديگري از مديون معرفي و درخواست بازداشت آن را نمايد. اجراء ثبت تقاضاي او را پذيرفته و معادل آن از اموالي كه قبلاً به معرفي مديون يا شخص ثالث بازداشت گرديده است رفع بازداشت مي نمايد. اگر مالي كه قبلاً بازداشت شده است به آساني قابل فروش باشد تبديل آن به مالي ديگر مجاز نيست مگر با رضايت ذينفع[5].

توجه به اموال بدهكار، از اين روست كه وثيقة هر بدهكار، اموال اوست. در صورت عدم اجراي تعهد مديون در موعد مقرر و اين واقعيت كه ابلاغ اجرائيه نيز غالباً منتهي به اجراي ارادي تعهد از سوي او نخواهد شد، اين است كه اجراي اجباري تعهد، از محل اموال او انجام مي شود

1 -جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، ص365.

2 -زاهدی، عاطفه، آئین نامه اجرای اسناد رسمی لازم الاجرا، ص10.

1- صالحي و شهری، حميد و  غلامرضا و مؤلفان ديگر دراين باره اتفاق نظر دارند.

2 -شهری، غلامرضا، حقوق ثبت اسناد و املاک، ص205.

3-منبع قبل، ص206.

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *